Het Toneelhuis speelt ‘De Verwondering’ van Hugo Claus

De werken van de Vlaamse schrijver Hugo Claus zijn moeilijk met één woord te vangen. Zijn boeken worden gedreven door een unieke complexiteit, bestaan uit verschillende plotlagen en druipen met een moeilijk te plaatsen melancholie. Bart Meuleman’s beslissing om De Verwondering, alweer uit 1962, te vertalen naar het toneel is dan ook (stout-) moedig te noemen. Hoewel deze gesproken versie met unieke acteurs de geschreven karakters leven in heeft geblazen, doet de voorstelling niet veel meer dan aan het origineel schurken en blijft hier en daar in gebreke.

De verwondering is is niet zo maar een roman. Een bijna didactisch werk van hoge dichtheid, spelend met taal, geschiedenis en de Vlaamse identiteit. WO II en repressie zijn diepgwortelde thema’s in Claus’s werk, en ook Meuleman’s versie gaat dieper in op een – fictieve- zwarte bladzijde van de Oost-Vlaamse geschiedenis.

Het doek opent op hoofdpersoon Victor-Denijs de Rijckel, knap neergezet door Koen de Sutter, terugdenkend aan zijn ervaringen in Kasteel Almout in het fictieve West Vlaamse Hekegem. De Rijckel is een niet erg succesvolle leraar die met wat mentale problemen kampt. Bart Meuleman koos er voor om het verhaal niet in een psychiatrisch instituut te zetten, maar De Rijckel heeft ook hier problemen met wie hij is. In flashbacks getriggerd door zijn gepeins over het verleden zien we doe De Rijckel in het vreemde kasteel belandt en zich steeds dieper verwikkelt met haar bewoners; een groep mensen die de in de oorlog verdwenen fascist Crabbe nog altijd verheerlijken. Gaandeweg gaat de Rijckel zich steeds meer met Crabbe identificeren, en steeds dieper verstrengeld in het vreemde web wat hij voor zichzelf spint.

De Rijckel balanceert op het randje van verschillende identiteiten, en juist dit aspect wordt uitgelicht in Meuleman’s Verwondering. De Rijckel bevindt zich in een constante staat van verwarring en ontreddering, meegenomen in een wereld waar hij niets van snapt door de mooie Allesandra (Laurence Roothooft) en de verhalen over Crabbe. De dreiging van deze schaduwfiguur wordt steeds groter totdat op het eind een simpele, doch beangstigende oplossing voor wordt gevonden.

Ondanks de prachtige scenografie en strakke regie miste het stuk vaak de connectie met het publiek. Met zijn monologen probeert De Rijckel met hen in contact te komen, maar de gebeurtenissen waarin hij verzeild raakt zijn te wonderlijk om de toeschouwer zijn radeloosheid en beslissingen helemaal te doen begrijpen. Het verhaal blijft twee-dimensionaal, en de openbaringen die het boek zo schokkend en relevant maken zorgen vooral bij de hoofdpersonen voor een semi-louterende catharsis in plaats van bij ons.

Gezien in de KVS (27/02/2014)

De Verwondering speelt nog in Brugge, Gent en Antwerpen

Tags from the story
Written By

I'm a Dutch writer/poet/walnut eater living in Brussels. I enjoy theatre. Playing, writing, watching, reviewing it. I have no children, no dogs but I do have a set of dead cactuses.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *