Verloren land, verloren generatie

Herinnering Nakba, te Bethlehem

Jeruzalem. De heilige stad. Mijn hart was verrukt toen ik een blik op het programma sloeg dat wij op deze plaats zouden vertoeven. In navolging van de kruisvaarders. Laat ik nu net een maand geleden ‘De Bekeerlinge’ van Stefan Hertmans hebben gelezen. Hertmans voor wie ik toch wel enige bewondering koester. Ach mensen, vergeet Lize Spit en consorten, leve Hertmans! De manier waarop Hertmans de strijd van zijn grootvader op magistrale wijze beschreef in zijn boek ‘Oorlog en terpentijn’: de oneindigheid van het leven. Tot wanneer zijn grote liefde komt te overlijden als gevolg van de Spaanse griep. Pas dan durft hij aan zelfmoord te denken, hoe eigenaardig toch.

Jeruzalem – de Heilige Stad

Bethlehem waar kindje Jezus is geboren. Hoe zouden we dit kunnen vergeten tussen al die eindeloze souvenirwinkels die me beter bijblijven dan de christelijke bezienswaardigheden zelf. Alhoewel een witte muur zal me voor eeuwig bij blijven. Te bewonderen: Handala, een jongetje emotieloos, blootsvoets, handen op de rug gebonden in gezelschap van een vredesduif en een sleutel. De vredesduif met een palmtak in de bek weliswaar opgesloten in een land dat geen toekomst is gegund. Rood, groen en zwart zijn verweven met elkaar, de kleuren van de Palestijnse vlag, het Palestijnse volk, de Palestijnse staat. Geen enkele kleur is dominerend. Het verdriet van het Palestijnse volk. Voorzichtig richt ik mijn blik op van de beelden naar de tekst en lees: ‘On the day of the Palestinian Nakba on May 15, 1948, more than 750.000 Palestinians were forced out of their homes and lands. More than 500 villages were destroyed by zionist forces. More than 50 civilian massacres were committed, more than 15.000 martyrs.’ Cijfers die doen duizelen.

De sleutel staat symbool voor de vele Palestijnse huizen die niet langer Palestijns waren. Éen vraag blijft mij tijdens de reis vergezellen: wat zou het voor deze mensen betekenen om thuis te komen? Het onderscheid tussen een huis en een thuis krijgt hier pas echt betekenis. Het voor ons vanzelfsprekende moment: We draaien de sleutel om na een dolgedraaide werkdag om vervolgens toch even neer te ploffen in de zetel.

Waarheen we het Palestijnse volk volgen, steeds weer krijgen we sleutels te zien. De sleutel, hun dierbaarste bezit. Ik herinner me het gesprek in het vluchtelingenkamp te Jenin. We worden uitgenodigd bij een familie, enkel de vader en zoon zijn aanwezig. Uit het innige gesprek dat daar op volgt, onthouden we maar één ding:

Deze mensen koesteren nog steeds de hoop terug te keren naar hun dorp. Ik zie mezelf lopen door een korenveld en hoor de graangalmen ruisen omgeven door koeien die van hun eerste vrijheid genietend, het in de verte vrij bont maken. Vrijheid, nergens smaakt een woord zo bitter als hier.

De hoop om terug te keren, wordt nog steeds gekoesterd – vluchtelingenkamp te Jenin

Een vluchtelingenkamp is normaal een tijdelijke oplossing, toch? Niet hier, deze mensen kunnen geen kant op, ingeklemd door de allesoverheersende muur. We krijgen het verhaal te horen van de soms dagelijkse raids door Israëlische troepen die met veel gebulder uit de groene poort doorheen de muur langs de overkant komen gestoven om vergelding te eisen. Wanneer het hen zint, palmen ze een huis in. De familie dient hen toegang te verschaffen en hen te laten begaan. Ja, in jouw eigen (t)huis.

Martelaarschap en heldendom. Speelgoedwapens zijn alom aanwezig. Tijdens onze tocht doorheen het kamp zien we vrijwel ieder kind en jongere, ongeacht jongen of meisje, hun geweer op ons gericht houden. ‘Wat wordt er van deze verloren generatie?’ vraag ik me af.

Hebron. Vrij conservatief. Er wordt ons aangeraden lange mouwtjes te dragen tot aan de elleboog en een rok tot onder de knie. We stuiten op een patrouille van Israëlische soldaten. Je voelt letterlijk de spanning in de lucht hangen. We zitten op een stukje groen, te luisteren naar een ex-soldaat die deel uitmaakt van Breaking the Silence, een organisatie van ex- Israëlische soldaten die, vanuit het oogpunt van de Israëli’s ‘uit de biecht klappen’ en vanuit het oogpunt van de Palestijnen, ‘hun verantwoordelijkheid opnemen’.

Ik apprecieer de wijze waarop deze mensen durven opstaan om onrecht aan de kaak te stellen, beseffen dat zij gedwongen worden tot praktijken die (op zijn zachtst uitgedrukt) discriminatie en (op zijn hardst uitgedrukt) segregatie in de hand werken. Deze mannen en vrouwen verloochenen niet hun vaderland, ethiek drijft hen om het goede te doen.

Tijdens ons gesprek met een Breaking the Silence- lid komen heel wat Israëli’s voorbij, deze dappere mensen uitfoeterend: ‘ Hoe kun je in godsnaam jouw land verraden?’ Hoe vaak deze mensen ook hun drijfveren toelichten, hun woorden zullen iedere keer weer hol klinken, althans voor de radicale groep kolonisten die Hebron bevolken. De hoofdstraat waarlangs we wandelen is ‘verboden te betreden’ voor Palestijnen. Heel wat huizen zijn verlaten, Palestijnen zijn verdreven uit dit stadsdeel. Slechts één gezin woont nog ter plaatse en zij mogen hun huis niet verlaten langs de voordeur, nee zij dienen zich een weg langs achter te banen. Wanneer we verder deze stad inwandelen, wordt het duidelijk dat mensen langs een smalle doorgang (want in het midden ligt er een gracht) hun huis werkelijk dienen uit te ‘klefferen’.

Hebron

Wanneer we naar boven kijken, zien we netten boven ons hoofd hangen en langs de andere kant een Israëlische post boven op een huis. Geen Israëlisch huis, nee hoor, een Palestijns huis dat ‘onteigend’ is. We lopen geruime tijd onder de netten heen en zien praktisch overal vuilnis liggen.

We zijn teruggekeerd naar het tijdperk dat een publiek de ‘ander’ kon uitjouwen. Alsof deze mensen nog niet voldoende vernederingen ondergaan, worden ook langs alle kanten check-points en muren opgetrokken want de realiteit is nu eenmaal dat het joodse volk niet met het inferieure Palestijnse volk geconfronteerd wil worden. ‘Als het van ons afhangt, willen we jullie naar de verdoemenis of bestaan jullie gewoonweg niet.’ Als een gom dat potloodlijntjes kan uitwissen…

De muur, die allesoverheersende muur die we als een vaste constante voortdurend in het landschap zien opdoemen. Deze mensen moeten zich ongetwijfeld afvragen hoe het zou zijn om aan de andere kant te vertoeven, heel even weg van deze godvergeten plek. Kunnen we begrip opbrengen voor de wrok die generatie na generatie wordt gekoesterd? We zijn bijna 60 jaar na de Nakba. Naarmate de herinnering steeds meer vervaagt, merken we dat mensen het steeds moeilijker krijgen om over het verlies van hun volk te praten. Het stille verdriet.

Dit zou zo’n prachtig land kunnen zijn: rijk aan natuur, cultuur en warme persoonlijkheden. Dit doet me spontaan aan het zwartgeblakerde stukje vlees denken dat ik aangeboden krijg tijdens onze sessie pootjebaden in de Dode Zee. Werkelijk alles wordt aangesleurd: stoelen, tafels, barbecues. Een dagje vertoeven aan het strand, even verpozen. Een Palestijnse familie heeft ons meteen in de gaten: ‘Oh, where are you from? Belgium, you’re welcome, you’re welcome!’ Do you want a piece of meat?’ Ik kijk even naar wat een stukje vlees zou horen te zijn om ‘iets’ zwart geblakerd vast te stellen. De barbecue rookt als een bronstige schoorsteen. Bij ons zou de buurman prompt komen aanzetten en vragen of het onze bedoeling is om de volledige buurt te komen vervuilen. Hier overheerst het samenhorigheidsgevoel om samen een vers stukje zwart geblakerd vlees te verorberen.

Written By

Een enthousiaste en warme persoonlijkheid, zowel een dromer als een realist. Jezelf verliezen in een boek vormt telkens weer een magisch moment: heel even afstand nemen van de werkelijkheid, heerlijk! Ik ben ook een idealist: ik weet waar ik voor sta. Op zoek gaan naar onze identiteit speelt zo’n cruciale rol. Een opwelling van kunst en literatuur stuwt me iedere dag voorwaarts om de paden van het leven te betreden. Die paden hoeven ons niet steeds zo ver te leiden: hoewel ik graag buitenlandse belevenissen ervaar, beleef ik dezer dagen hoogdagen in mijn botanische parel, boordevol kleurrijk bloeiende en geurende azalea’s, camelia’s, hortensia’s en rhododendrons.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *