The Dog Days Are Over

Knap, ongelooflijk, indrukwekkend, slopend. Er passen veel woorden bij het luide applaus dat klonk na de laatste sprong van Jan Martens’ The Dog Days Are Over. Een hypnotische dansvoorstelling waar je fysiek gelouterd een half uur later nog van staat te trillen.

Sinds Pina Bausch met haar repetitief dansrepertoire de grenzen van de beweging opzocht heeft de ‘herhaling’ gelijk gestaan aan een zekere deconstructie. Jan Martens en zijn acht dansers, vier jongens, vier meisjes, volgen deze lijn. The Dog Days Are Over jakkert de consumptiemaatschappij af door middel van wat nog het meest lijkt op een uit de hand gelopen fitnessinstructievideo. “Jump two three, Jump two three,” jump and repeat. En dat meer dan een uur lang. Het wordt huiveringwekkend duidelijk hoe ver men bereid is te gaan voor perfectie.

The Dog Days Are Over begint met een warming up. Uitgedost in bonte en strak aansluitende gymtenues vangen acht figuren hun choreografie aan. Bijna onopgemerkt versmelten de individuen in een naadloze eenheid. In starre geometrische formaties beheerst dit springmonster het podium, maar blijft toch uiterst kwetsbaar in haar steeds intensiverende uitputtingsslag.

Halverwege de voorstelling wordt de naaktheid van de schaars beklede lichamen nog duidelijker; het zweetschijnsel dat zich langzaam heeft gevormd op de blote huid van de dansers begint het licht van de felle lampen te reflecteren, en natte perspiratiekolonies smelten samen vanuit okselgaten en halsgroeves. Dit is endurance sport. Niet beleven maar doorstaan. Ook voor het publiek, voor wie na een onzeker begin van gesmoord gegrinnik het lachen nu wel vergaan is.

Het woord ‘trance’ is al veel gevallen. Het is wellicht te beschrijven als het afglijden in een morrige zenuwslaap. De woordenloze synchroonchoreografie van het stuk biedt de kijker amper houvast. Louter het stappen, piepen en sloffen van zestien gympen op een perfect fabrieksritme doorklieft de ruimte en dwingt de gedachten tot retrospectie en reflectie. Paardenstaarten zwiepen als pendules en verkrijgen een eigen karakter, meer nog dan de dansers zelf die ondanks hun dwangtaak met gebalde vuisten stoicijns in de leegte blijven staren. Soms wordt de monotonie even verstoord door een woord, een kreet; nog het meest lijkend op het roepen van een opzichter die schafttijd of shifteinde aankondigt. Maar The Dog Days Are Over kent geen echte pauze. Behalve de schijn-break die op tweederde van het stuk de variatie aankondigt. De zaal wordt onheilspellend donker en even lijkt er de mogelijkheid tot respijt. Maar het ritmisch stappen gaat door in het zwarte vacuum doorspekt  met zacht gehijg en gekruin. Het duister blijkt een desillusie, there’s no rest for the wicked. In het donker zijn de bewegingen nog onduidbaarder en het enige wat het publiek nog kan waarnemen is het geluid van het systematische afmatten.

Na deze interlude maakt de monotonie plaats voor quasi chaos. Het slopende ritme houdt aan, maar de patronen verschillen. De dansers lijken een vleugje vrijheid geproefd te hebben en dat maakt hun dynamiek nog klemmender. Elkaar ophitsend bereiken ze in een kakafonie van beweging en bemoediging een abrupte anticlimax waarna het even lijkt alsof de rest van de wereld springt terwijl zij stilstaan.

Het was mooi, het was knap, het was ongelooflijk. Het aan den lijve ondervinden hoe het menselijk lichaam reageert op uitputting en dwang laat niet onberoerd. Er is geen twijfel dat het doorzettingsvermogen van deze makers een snaar raakt in het stationaire publiek. Maar hoewel de beeldtaal en de daaruit vloeiende belichaming duidelijk aankomt, voorkomt het ‘geïmponeerd zijn’ de vorming van een onderliggende boodschap – in hoeverre die bestaat. De futiliteit en het slaafse streven naar volmaaktheid dat The Dog Days Are Over uitstraalt is geen aanklacht maar een observatie, zoals het publiek die waarneemt vanaf haar verhoging. Zij kan zich laten overrompelen, zich verwonderen en verbazen, maar ze wordt niets ten laste gelegd behalve een zekere inertie. De beschuldiging had harder mogen klinken.

Gezien: Theaterfestival- DeSingel-Antwerpen, donderdag 4 september 2014.

Meer informatie over The Dog Days are over.

Foto: Copyright Piet Goethals.

Written By

I'm a Dutch writer/poet/walnut eater living in Brussels. I enjoy theatre. Playing, writing, watching, reviewing it. I have no children, no dogs but I do have a set of dead cactuses.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *